Boekbespreking Oorsprong en Aard van de Homeopathie van A. Hammidian

Dit boek van A. Hammidian, eigenlijk zijn scriptie aan de Universiteit van Utrecht, is een beschouwing van de wortels der homeopathie welke zeer kritisch kijkt naar de verdiensten van Hahnemann.

De these van Hammidian is dat Hahnemann sterk beïnvloedt is door enerzijds het Duitse, wetenschappelijke rationalisme (o.a. Kant) en aan de andere kant de Romantiek (Fichte, Hegel). Het rationale kenmerk van de homeopathie vindt zijn oorsprong volgens Hammidian dus in de geschiedenis zelf en niet bij Kant, evenals de volgens hem typisch kenmerkende elementen zoals het concept van de levenskracht, welke in die tijd zeer populair was.

Waar Hammidian soms iets te ver gaat in zijn these, en te weinig waarde hecht aan de kracht van Hahnemann, heeft hij wel een punt. Hahnemann stond natuurlijk als geen ander in de tijd, en midden in de crisis der geneeskunde. Het is niet vreemd dat juist in die tijd de homeopathie het licht vond. Voor de verklaringen van de werkzaamheid van de homeopathie is het voorts ook niet vreemd dat Hahnemann voor verklaringen naar de filosofie en opvattingen van die tijd keek. Hahnemann was iemand die duizenden teksten vertaalde en dus veel kennis, ook van de toenmalige tijd, had. De vraag is of dat de homeopathie minder origineel maakt of de verdiensten van Hahnemann minder knap? Hammidian vindt van wel en hier schiet hij door.

Wat wel van waarde is, zijn de kritische kanttekeningen tegen de Organon. Hammidian is van mening dat een aantal zaken veel scherper uitgelegd hadden mogen worden. De ontdekking van het miasma is inderdaad niet erg goed verklaard, en wel erg snel opgeworpen. Idem dito is de oorsprong van ziekte niet goed uitgelegd door Hahnemann. Verder zet Hammidian terecht vraagtekens bij de uitleg van de werking van de geneesmiddelen, aangezien Hahnemann hier nauwelijks iets over vertelt. Hij zegt alleen dat reacties nooit van het middel maar van het oragnisme afkomstig zijn. Maar waarom reageert het organisme dan niet als het ziek is, waarom reageert het al niet op de eerste ziekte? Is de invloed van een natuurlijke ziekte onvoldoende in vergelijking met een kunstmatige ziekte? En waar komen ziekteagentia uberhaupt vandaan?

Deze kritische kanttekeningen zijn terecht, voorwaar ze worden te weinig belicht in de Organon der rationelle Heilkunde. Hahnemann heeft ons een briljante geneeswijze gegeven maar Hammidian heeft het bij het juist eind als hij zegt dat Hahnemann meer had mogen uitleggen.