De Media, Markt en Bekendheid van Homeopathie in Nederland

Vanaf het einde van de 19e eeuw verdween de beperking op de verkoop van geneesmiddelen. In de farmaceutische sector was Voorhoeve de Nederlandse voorloper hoewel de Duitse firma Wilmar Schwabe ook een groot marktaandeel had in de homeopathische geneeskunde van Nederland. Beide namen zijn nu verenigd in de moderne homeopathische apotheek VSM (Voorhoeve Schwabe Merk). Er zijn ongeveer 20 importeurs/bedrijven die actief deel uitmaken van de homeopathische markt en proberen de markt te penetreren teneinde een marktaandeel te verwerven. De twee grootste ondernemingen zijn VSM en Biohorma. Zij produceren homeopathische geneesmiddelen in Nederland en doen onderzoek. De overige 18 ondernemingen produceren geen geneesmiddelen en doen geen onderzoek, maar helpen alleen met de distributie. Bij een overzicht van de groothandelsbedrijven zien we dat het merendeel van de apotheken en drogisterijen ook de geneesmiddelen rechtstreeks bieden aan het publiek. Zij zijn verenigd in de vereniging van groothandelsbedrijven, BG Pharma. De totale penetratie van homeopathische geneesmiddelen in de medische markt is zeer hoog. In Nederland, net als in de VS, hoeven homeopathische middelen – in tegenstelling tot conventionele geneesmiddelen – niet hun actieve bestanddelen te identificeren omdat zij weinig of geen werkzame bestanddelen hebben. Slechts homeopathische geneesmiddelen die beweren “self-limiting” afwijkingen te behandelen mogen worden over de toonbank worden verkocht; homeopathische geneesmiddelen die beweren ernstige ziektes te behandelen kunnen alleen gekocht worden met een recept.

Een openbare enquête van Inter/view vroeg patiënten of ze de voorkeur gaven aanhomeopathische of reguliere geneeskunde: 40% gaven de voorkeur aan homeopathische geneesmiddelen, 35% de voorkeur aan de orthodoxe geneeskunde. De conclusie dat er een groot marktpotentieel is voor homeopathische middelen is daarom gerechtvaardigd. In totaal zijn 3690 homeopathische geneesmiddelen geregistreerd tegen het einde van 2006. Jaarlijks genereert de Nederlandse farmaceutische industrie een omzet van 56 miljoen euro met homeopathische en fytotherapeutische geneesmiddelen. Ongeveer 3% van de gehele geneeskunde markt behoort aan homeopathie, maar bij een overzicht van de zelfmedicatiemarkt zien we een marktaandeel van 17%: drogisterijen zijn vooral verantwoordelijk voor dit cijfer. Sinds 1994 worden homeopathische geneesmiddelen niet meer vergoed.
In 1988 begon het merendeel van de grote particuliere verzekeringsmaatschappijen met het dekken van homeopathie, acupunctuur, en manipulatieve therapie als onderdeel van hun standaard of aanvullende pakketten. Naast het wettelijk voorgeschreven standaardpakket, dat hetzelfde is voor alle 45 zorgverzekeraars, bieden de verzekeraars ook een aanvullend pakket. Als deel van de aanvullende dekking vergoeden 26 van de 45 zorgverzekeraars bepaalde vormen van complementaire/alternatieve geneeskunde indien verstrekt door een arts of een fysiotherapeut; meestal homeopathie. In de jaren negentig waren homeopathische therapieën nog steeds opgenomen in de basisverzekering en homeopathische geneesmiddelen werden gedekt wanneer voorgeschreven door een arts. Tussen 1993 en 1994 werden homeopathische geneesmiddelen uit de AWBZ gehaald door de Nederlandse regering en dus niet langer vergoed. Ook werden strengere richtlijnen voor homeopathische geneesmiddelen datzelfde jaar in praktijk gebracht.

Vergoeding voor homeopathische consulten is nu alleen beschikbaar voor patiënten die een aanvullende dekking hebben. Uitgaven voor homeopathische behandelingen worden vergoed door particuliere verzekeringsmaatschappijen in Nederland. Sinds 2007 bestaat het nationale ziekenfonds niet meer; het hele zorgstelsel werd geherstructureerd en een vast tarief werd vastgesteld voor de verplichte basisverzekering, met een optionele uitgebreide dekking. Om de kosten voor homeopathische behandelingen vergoed te krijgen moet de homeopaat in bezit zijn van een medisch diploma of lid van de VHAN of NVKH zijn. Uitgaven voor zowel consultaties en geneesmiddelen kunnen worden gedekt binnen aanvullende verzekeringspakketten. Het gedekte bedrag en het tarief van de verzekering varieert van verzekeringsmaatschappij tot verzekeringsmaatschappij. Per jaar kan tot 1500 euro worden vergoed voor homeopathische consulten. De gemiddelde kosten van een consult in Nederland wordt geschat tussen € 60 en € 75 en vervolgconsulten zijn meestal € 20 goedkoper. De media-aandacht voor homeopathie is klein in Nederland. In het zeldzame geval dat artikelen worden gepubliceerd in landelijke dagbladen zijn ze meestal geschreven door artsen of wetenschappers die kritisch zijn over homeopathie. Sommige artikelen verslaan een levendig debat tussen de orthodoxe medische gemeenschap en de homeopathische gemeenschap. Het debat over de effecten van homeopathie blijft grotendeels onopgemerkt en heeft geen invloed op de meerderheid van het volk. Ondanks de regelmatige aanvallen op homeopathie of alternatieve geneeswijzen (zoals de affaire Millecam in 2004265), meestal begonnen door de Nederlandse Vereniging tegen Kwakzalverij, blijft homeopathie populair and blijft het groeien in Nederland.