Het Repertorium

Wat verstaat met onder het Repertorium?
Het Repertorium is een omgekeerde materia medica in de homeopathie. Waar bij de materia medica de rangschikking op middelnaam gaat (de homeopaat zoekt het juiste geneesmiddel door de symptomen te lezen) en daarachter vervolgens de bijpassende symptomen stonden, is een repertorium vice versa gerangschikt (hier bekijkt men symptomen en vindt vervolgens bijpassende geneesmiddelen). In het repertorium staan van voor naar achter alle mogelijk symptomen die een mens kan produceren: daar achter staan de passende middelen beschreven (afgekort).

De rangschikking binnen het Repertorium
In het repertorium maakt men gebruik van het hoofd-voetenschema. Dat wil zeggen dat klachten die zich in het hoofd voordoen voor in het boek staan en men gaat vervolgens naar beneden. Bij elk lichaamsdeel is er vervolgens weer een onderverdeling in klachten die bij dat lichaamsdeel passen. Achter elke subklacht staan de middelen. Telkens wordt daarbij een onderscheid gemaakt tussen middelen waarbij een klacht tijdens de geneesmiddelproeven bijna altijd (middel staat vetgedrukt in hoofdletters), heel vaak (middel staat vetgedrukt), vaak (middel staat cursief gedrukt) en soms (middel staat normaal gedrukt) naar voren kwam.

De waarde van het Repertorium binnen de homeopathie
Zonder een repertorium kan een homeopaat zijn vak niet uitoefenen. Het repertorium is namelijk wezenlijk om een passend geneesmiddel te vinden voor een patient die zijn klachten beschrijft aan de klassiek homeopaat. Er is nog geen Nederlandse vertaling van het Repertorium. Deze zijn nu alleen in het Engels. Het repertorium vervult ook nog een zeer belangrijke rol bij het bijhouden van nieuwe ontwikkelingen binnen de homeopathie. Nieuwe middelen of geneesmiddelen die nog niet vaak getest zijn worden getest op gezonde proefpersonen, die vervolgens symptomen gaan vormen: deze symptomen worden opgenomen in het Repertorium zodat deze up to date blijft en elke homeopaat nauwkeuriger kan voorschrijven.

De meest recente editie van het Repertorium is de Synthesis serie, editie 8.1 stamt uit 2008 . Er zijn inmiddels ook digitale Repertoria (databases). Met een repertorium werken heet repertoriseren. Daarmee wordt eigenlijk bedoeld dat men zaken nog eens napluist als me de materia medica bij een casus reeds heeft bestudeerd.

Hoe te repertoriseren?
Repertoriseren is een aparte kwaliteit die weinige homeopaten gegeven is. Het benodigd vooreerst een goed gestructureerde anamnese waar de totaliteit der symptomen nauwkeurig naar voren komt. Maar uit die totaliteit zal een selectie moeten worden gemaakt op basis van de belangrijke en minder belangrijke symptomen.
In de regel geldt dat die symptomen die apart zijn (zeer uniek, individueel) en die karakteristiek zijn de grootste waardering verdienen. Vooral ook dan wanneer deze symptomen gepaard gaan met opmerkelijke modaliteiten en rariteiten (bijv. koorts gepaard gaan met tikkende pijnen in de linkerknie). Soms geven patiënten tussen regels door ook herkenningstekens (Von Keller zei dit al eens). Bijv. ik heb het gevoel alsof mijn hart stilstaat ’s avonds. Dit kan ons al zeer dichtbij het geneesmiddel brengen. Overigens is het apart te vermelden dat Kent de gemoedssymptomen als een wezenlijk onderdeel van de symptomenreeks zag terwijl Hahnemann en van Boeninghausen deze achteraan in de reekst plaatsten en alleen ter bevestiging gebruikte bij de middelkeuze.

Een zeer goed classificatieschema waarbij symptomen worden gerangschikt is het schema van Gerhard Köhler waarbij men een tabel maakt met als categorieën:
-Symptoom
-Kenmerken
-Rang
-Kwaliteit
-Gelijkende kwaliteiten in potentiële middelen

Als we de belangrijkste en meest karakteristieke symptomen helder hebben, dan kunnen we beginnen aan het repertoriseren, alleen dan wanneer de materia medica kennis niet volstaat bij de homeopaat, om hier en daar een bevestiging te krijgen of wanneer meerdere middelen mogelijk zijn. Repertorisatie valt altijd aan te bevelen, al was het alleen maar om een en ander te checken. Eliminatiesymptomen (vaak karakteristieke symptomen) zijn key! Het betreft hier bijv. generaliteiten zoals ‘altijd kouwelijk’. Alle middelen die warmte hebben kunnen dan al worden geëlimineerd bij de potentiële middelen. De uiteindelijke check in het repertorium is dan een soort van pyramide. Van vele mogelijke middelen blijft er uiteindelijk maar een over. Het middel dat het vaakst voorkomt (over de gehele breedte, bij elk symptoom) is waarschijnlijk het meest gelijkend. Voor de zekerheid moet de materia medica er dan op worden nagepluist zodat het middel nog een keer kan worden nagelezen: past dit inderdaad zo goed in het beeld?

Hulpmiddelen bij Repertorisatie
Repertorisatie met de hand kan een heel werk zijn: het opzoeken en noteren van middelen kan zeer tijdsrovend zijn. Gelukkig leven wij in de moderne tijd en kan de computer voor dit slavenwerk een handige oplossing zijn. Voor het onder de knie krijgen van verbanden tussen symptomen en middelen is het wellicht minder goed, maar efficiëntie is er mee gebaat. Het meest bekende programma voor repertorisatie is RADAR en kan aangeschaft worden via de site van Lutravisions.