Het materialistische paradigma: het schisma tussen de reguliere geneeskunde en de homeopathie verklaard

Het materialistische paradigma: het schisma tussen de reguliere geneeskunde en de homeopathie verklaard.

Vanaf het tijdperk van de de wetenschappelijke revolutie en daarna de verlichting is er sprake van een overwegend materialistisch-mechanisch mensbeeld. De mens wordt gezien als iets fysieks, meetbaars, deelbaars. In de contemporaine tijd komt men allengs steeds meer tot het inzicht dat de mens meer is dan alleen een verzameling atomen en moleculen; de mens heeft ook een spiritus, en geest en lichaam zijn verbonden, net zoals de mens in verbinding staat met alles om haar heen. Ook in de fysische wetenschappen zijn er ontdekkingen gedaan die wijzen op energetische niveau’s; voorheen was alles wat niet zichtbaar was ook niet bestaand, nu komt daar verandering in.

De komst van het rationele, materialistische paradigma
Als we kijken naar de Renaissance, het humanisme en iets later de wetenschappelijke revolutie met Descartes en andere rationalisten, dan zien we zowel in de wetenschappen als in de geneeskunst een paradigmaverschuiving. Deze is een onderdeel van een ganse verschuiving in het wereldbeeld en beeld van de mens. In de middeleeuwen was de mens een onderworpene aan de wil van god; hij had zelf geen invloed op het leven, zijn keuzes waren gedetermineerd door het Christendom; in de praktijk kwam dat neer op een enorme macht voor de Christelijke kerk.

Met de Renaissance en het humanisme komt de mens (als individu) en de natuur meer centraal te staan, en wordt de macht van de kerk allengs teruggedrongen. Dit geeft terrein aan de wetenschap die daarvoor nog onder het Christelijke bolwerk beperkt waren in hun ruimte en vrijheid. Na de Italiaanse renaissancisten is Rene Descartes een van de eerste (West-Europese) wetenschappers die dan de toon gaat zetten. Descartes verwierp de filosofie van Aristoteles. Descartes komt met een compleet nieuw filosofisch systeem welke nog lange tijd zou doorklinken in de Europese Verlichting. Met zijn stelling Cogito ergo sum (Ik denk, dus ik ben) neemt Descartes een dualistisch standpunt in: hij scheidt de geest van het lichaam. Verder wordt hierdoor het gezegde ‘meten is weten’ nieuw leven in geblazen: dat wat tastbaar, zichtbaar, meetbaar is, bestaat, al het overige bestaat niet. Dit zou enorme consequenties hebben voor de gehele maatschappij, niet in de minste plaats de geneeskunde.

Hiermee legt Descartes het fundament voor een materialistische wereldvisie, die de Geneeskunde dan steeds meer in haar macht krijgt. De gedachte dat de wereld maakbaar is vat steeds meer post in Europa. Neem de Franse Revolutie (waarin de wil van het volk het wint van het absolutisme en haar eigen wil in een grondwet verankert) en de Industriële revoluties, welke een onuitwisbaar materieel machtsvertoon tentoonspreidt. Machines, oorlogstuig en ander groot materieel bezorgt de mens en maatschappij een absurd snelle ontwikkeling.

Paradigmaintroductie in de Universiteiten: 18e en vooral 19e eeuw
Juist in die lange, grillige 18e en 19e eeuw, waar de rationele, materialistisch geaarde universiteiten ontspruiten, komen Louis Pasteur, Bechamp en Samuel Hahnemann ter aarde. Pasteur en Bechamp brengen niet alleen de mensheid stappen verder maar dragen ook bij aan de materialistische wereld en mensvisie (vooral Pasteur) die de geneeskunde dan in zijn greep krijgt. Pasteur duidde bacteriën als levende micro-organismen aan (en, veel belangrijker, wees bacteriën aan als de oorzaak van de meeste ziektes!), kwam met pasteurisatie en hygiënetechnieken op te proppen waardoor op de lange termijn enorm veel levens zijn gered; Bechamp deed op zijn beurt veel onderzoek naar wormen en parasieten.

Bechamp en Pasteur hebben de geneeskunde door hun uitvindingen en hun conclusies tot heden ten dage enorm beïnvloed. Hun theorieën vormen de basis van hoe men nu aankijkt tegen het ontstaan van ziektes in de reguliere geneeskunst.

Samuel Hahnemann en de andere visie
Iemand met een totaal andere blik was Samuel Hahnemann. Hahnemann legde de grondslagen van de homeopathie, een geneeskunst welke gelijke met het gelijkende bestrijdt in plaats van een ziekte met een contra middel uit te blussen. Hahnemann identificeert een dynamis in elk levend wezen welke de basis is van het leven in dat wezen en welke bepaalt of iemand wel of niet snel ziek wordt. Vooral dat laatste is een belangrijk verschilpunt t.o.v. Pasteur en vormt voor mij de meest belangrijke factor in deze zoektocht: niet bacteriën liggen aan de basis van ziektes, maar juist de staat van de dynamis. We leven immers elke dag met miljoenen bacteriën in, op en rondom ons lichaam; sommigen worden vaak ziek daarvan, anderen niet. Bij zogenaamde epidemieën worden sommige ‘gepakt’ terwijl andere ongeschonden de strijd uitkomen. Het ligt niet aan de bacteriën of de epidemie: die is namelijk hetzelfde jegens elk mens: het gaat om de kracht van de mens om daar tegen bestand te zijn (of beter gezegd: om een balans te vinden). Dit is een van de belangrijke zaken die de homeopathie naar voren heeft gebracht maar die het gros van de mensheid helaas nog niet heeft kunnen overhalen door een groot aantal redenen waarover ik hier niet meer zal uitweiden.

Het moge duidelijk zijn dat Samuel Hahnemann het failliet van het materialistische paradigma heeft ingeluid, geïntroduceerd door mensen als Descartes en Pasteur. Het rationalistische adagium ‘meten = weten’ gaat niet langer op. Slechts de empirie kan ons leiden tot zekere kennis. Wat men niet weet, hoeft niet per se ook te bestaan. Dat is de importante les die Hahnemann ons impliciet heeft meegegeven: we zien geen enkel molecuul werkzaam in een hoog gepotentieerd homeopatisch middel, maar toch zijn de genezende krachten enorm. We moeten terug naar een ervaringsparadigma, zoals die bij de eerste mensen er was: de menselijke intuitie en traditie heeft ons veel meer opgeleverd dan datgene wat onze maatschappij de afgelopen 100 jaar zo heeft ontwricht, zeker in geneeskundig opzicht.