Kruiden in de EU – 30 april 2011

De afgelopen weken werden Internetgebruikers overspoeld met berichten (vooral via mail) over de rampen die ons zouden treffen als op 30 april het Europese parlement (EP) (of de commissie, de berichten varieerden nogal) de nieuwe kruidenrichtlijnen zou ondertekenen. Van oudsher geneeskrachtig geachte kruiden zouden plotseling niet meer verkrijgbaar zijn. Vitaminepreparaten: mag niet meer. Zelf kruiden in je eigen tuin zaaien en oogsten: verboden. Ook in de mailbox van homeopathienetwerk verschenen dergelijke onheilsmails. Reden genoeg dus om uit te zoeken wat waar is en wat niet.

Om u gerust te stellen: het valt allemaal erg mee. In de eerste plaats gaat het om een richtlijn van de EU, die al zeven jaar geleden is aangenomen. Die lange periode gold als een overgangsperiode, die op 30 april afloopt. Er wordt op 30 april echt niet gestemd! Van enige beïnvloeding via petities is dan ook geen sprake; geen Europarlementariër valt daarmee, op dit moment althans, onder druk te zetten. In de tweede plaats zijn de richtlijn en de overgangsperiode juist bedoeld om kruidenpreparaten die als zodanig in Europa bekend zijn, een snelle en eenvoudige goedkeuringsprocedure te bieden. Op de sites van de vitamine– en kruidenleveranciers verschenen ook geen alarmerende berichten over dreigende verboden; je zou denken dat deze bedrijven er als eerste werk van zouden maken als hun voortbestaan op het spel zou staan.

Wat speelt er wel?

De richtlijnen waren oorspronkelijk bedoeld om consumenten te beschermen tegen kruidenpreparaten uit China, die vervuild bleken te zijn met aristolochiazuren, stoffen die kankerverwekkend zouden zijn en nierbeschadigingen kunnen veroorzaken. Het is mogelijk dat planten met dergelijke giftige stoffen tussen de kruiden terechtkomen als er onzuiver wordt gewerkt. Als controle aan de bron niet mogelijk is, dan moet er controle op het eindproduct komen. Helaas is niet bekend om welke preparaten het precies gaat; er is alleen een lijst met kruiden gepubliceerd waarin de betreffende stoffen zouden kunnen voorkomen. Daar staan ook inheemse planten bij die feitelijk weinig giftig zijn. Het gaat dus primair om geïmporteerde kruiden en kruidenpreparaten.

Is er dan helemaal niets aan de hand? Dat staat nog te bezien. Beoefenaars van Traditional Chinese Medicine (TCM) en Ayurvedische Geneeswijzen worden door het verbod wellicht wél getroffen, omdat een aantal van hun middelen niet meer geïmporteerd kunnen worden.

Een ander punt van zorg is de interferentie tussen wetgeving op het gebied van voedingsmiddelen, en die betreffende geneesmiddelen. Kruiden waarvan de geneeskrachtige werking inmiddels ‘wetenschappelijk’ is aangetoond, kunnen onder de geneesmiddelenwet vallen, terwijl andere preparaten waar ze in zitten onder de warenwet vallen. Dat is bijvoorbeeld het geval met St. Janskruid. Of dat in Nederland ook het geval is met de Voedings– en warenwet en de Geneesmiddelenwet is mij niet bekend. Beide wetten zijn, in elk geval volgens de minister, aangepast aan de Europese richtlijnen.

Een derde punt is de onafhankelijkheid van de commissies die de richtlijnen op Europees niveau hebben opgesteld en door het parlement geloodst. De mails tegen de richtlijnen melden dat er nauwe banden zijn met Big Pharma – de farmaceutische industrie. Het is weliswaar bekend dat Big Pharma zijn geld gebruikt om concurrenten weg te drukken (veel meer grote bedrijven doen het zelfde) en de verkoop van de eigen middelen te stimuleren (wat in feite een belangenconflict is met individuele mensen). Er zijn voldoende gevallen bekend waarin Big Pharma een dubieuze rol heeft gespeeld, dus waarom zou dat bij de wetgeving op Europees niveau niet het geval zijn? Een EP–lid heeft dan ook eind vorig jaar een vraag gesteld over de onafhankelijkheid van de leden van het comité dat over de richtlijnen gaat. De Europese Commissie heeft die vraag onbevredigend beantwoord met een verwijzing naar voorschriften aangaande belangenconflicten en deskundigheid van de leden van comités. De zorg over de rol van Big Pharma is daarmee, helaas, niet weggenomen.

Waar komt de plotselinge opschudding vandaan?

De vraag is nu waar de mails vandaan komen, die als een soort kettingbrief over ons worden uitgestrooid; met verkeerde informatie en oproepen om vooral naar een bepaalde website te gaan en daar te tekenen. Ik heb even gezocht naar de achtergrond van de meest genoemde site (van een organisatie die zich Natural Health noemt). De site is sinds eind maart geregistreerd door een of meer mensen, die bereikbaar zijn onder een Franse naam met een gmail–adres. Je kunt het streven en de kern van de boodschap nog zo goed vinden, dit wekt weinig vertrouwen. En dat is jammer, zeker als het een serieuze poging is om verkeerde wetgeving aan de kaak te stellen.

Verder lijdt ook deze reeks berichten aan verkeerd lezen, verkeerd begrijpen, moedwillig verdraaien en/of nodeloos versterken. Wie beweert dat hoge doses capsules met vitamine-C straks niet meer mogen? Wie heeft bewijzen dat het Big Pharma is, die de kruidengeneeskunde de nek omdraait? Wie zegt dat je je eigen kruidentuin niet meer mag inrichten?
Hoe onzinnig moet de berichtgeving worden? Het zou beter zijn als iedereen een gezonde achterdocht zou betrachten tegen alles wat op Internet wordt beweerd, voordat berichten naar alle connecties worden gestuurd.

En dan nog iets. Heeft niemand zich afgevraagd wat er met je email adres gebeurt, als je dat bij zo’n petitie achterlaat? Je hebt vast geen bezwaar tegen serieuze nieuwsbrieven over de voortgang van de strijd voor gelijke rechten van alternatieve genezers? Maar het kan ook anders: misschien krijg je nu gerichte spam over libidoverhogende kruiden, of… misschien heeft Big Pharma je in nu de peiling als tegenstander. Dat kun je gewoon niet weten.